Etheses - A Saurashtra University Library Service

માધ્યમિક કક્ષાએ વિજ્ઞાન વિષયનાં સંદર્ભમાં સતત મૂલ્યાંકનની અસરકારાકતા


  • Bookmark and Share

Reference:

Jani, Sanjay J. (2005) માધ્યમિક કક્ષાએ વિજ્ઞાન વિષયનાં સંદર્ભમાં સતત મૂલ્યાંકનની અસરકારાકતા. PhD thesis, Saurashtra University.

Related Documents:

[img]
Preview
PDF
Download (798Kb) | Preview

Abstract

માનવ જીવનનાં વિવિધ ક્ષેત્રોમાં તેની તર્ક પ્રધાન અને પ્રયોગશીલતાની વૃત્તિ અને પ્રવૃત્તિએ તેને નવી નવી દિશાઓમાં પરિવર્તન દ્વારા સિધ્ધિનાં સોપાનો સર કરવા તરફ વિકસાવ્યો છે. તે જ પ્રમાણે શિક્ષણમાં શિક્ષકનું મુખ્યકાર્ય શિક્ષણનાં માધ્યમ દ્વારા વિદ્યાર્થીની અંદર રહેલ શક્તિને બહાર લાવવાનું છે. આ પ્રક્રિયામાં આવતા અવરોધો કે શૈક્ષણિક સંશોધનએ શિક્ષણની કાયાપલટ માટેનું એક અગત્યનું સાધન બની રહે છે. મૂલ્યાંકનનાં પ્રાચિન ઇતિહાસનું અવલોકન કરતા જણાય છે કે સૌ પ્રથમ મૌખિક પરીક્ષા પછી ક્રિયાત્મક અને છેલ્લે લેખિત પરીક્ષા આવતી હોવી જોઇએ. આમ, શિક્ષણનાં મહત્ત્વનાં ક્ષેત્ર મૂલ્યાંકનમાં છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી ફેરફાર થઈ રહ્યા છે. જેમાં પશ્ર્ચાત દેશોની શિક્ષણ પધ્ધતિ અને સંશોધનની ગાઢ અસર જોવા મળે છે. પ્રવર્તમાન શિક્ષણ પધ્ધતિ અને સંશોધનની ગાઢ અસર જોવા મળે છે. પ્રર્તમાન શિક્ષણ પ્રણાલીમાં વિદ્યાર્થીનું મૂ્લ્યાંકન તો શાળામાં માત્ર ત્રણ કલાકનાં પેપર દ્વારા જ થઈ જાય છે. એટલે શાળામાં સમયાંતરે લેવાતી પરીક્ષાઓ સમગ્ર વર્ષની વિદ્યાર્થીની સિધ્ધિનું મૂલ્યાંકન કરે છે. જેમાં માત્ર વિદ્યાર્થીનું પાસ-નાપાસ, પહેલા બીજા કે ત્રીજા વર્ગનો નિર્ણય જાહેર કરવામાં આવે છે. પરંતુ, પ્રવર્તમાન મૂલ્યાંકનથી શિક્ષક અને વિદ્યાર્થીને પોતાનાં કાર્યમાં અભિપ્રેરણા મળતી નથી. પરિણામે સમજપૂર્વકની સ્મૃતિનાં સ્થાને ગોખણપટ્ટી, અભ્યાસ પ્રત્યેની નિરસતા, નિશ્ર્ચિત સમયમાં અભ્યાસક્રમ પૂર્ણ કરવો, પરિણામો માટે મોટી ગેરરીતિ, પરીક્ષાચિંતા વગેરે ખામીઓનો ઉદ્ભવ થાય છે. આથી, વર્તમાન સંજોગોમાં શાળાઓનું મૂલ્યાંકન એ વિદ્યાર્થીની પ્રગતિનું મહ્દઅંશે ખ્યાલ આપતું બને તે વિચારણીય છે. વિદ્યાર્થી શું શીખ્યો ? કેવી રીતે શીખ્યો ? સારી રીતે શીખ્યો ? તેવી અસરકારક મૂલ્યાંકન પધ્ધતિ માટે ઘણા દેશોમાં શિક્ષણક્ષેત્રે ‘સતત મૂલ્યાંકન’ શબ્દ પ્રચલિત થયેલો જોવા મળે છે તથા શિક્ષણ શાસ્ત્રીઓને પણ તેમાં રસ વધી રહ્યો હોય તેવું માલૂમ પડે છે. સતત મૂલ્યાંકનને કારણે એવું સ્પષ્ટ બને છે કે (૧) વિદ્યાર્થીનાં વિકાસને લગતી માહિતી સતત મળી રહે છે, (૨) અસરકારક અધ્યાપન બનાવી શકાય છે. (૩) શિક્ષક અને વિદ્યાર્થીને અધ્યયન પ્રક્રિયામાં પ્રેરણા પૂરી પાડે છે. (૪) વર્ષાંતે લેવાતી પરીક્ષાને બદલે વિદ્યાર્થીનું સતત મૂલ્યાંકન વધુ ન્યાયી અને ઉત્તમ રીતે શિખતો કરવા માટે અનિવાર્ય બનતું જાય છે.

Details

Item Type Thesis (PhD)
Item ID 11
Creators Jani, Sanjay J.
Guide Makwana, Janakkumar L.
Keywords Continuous Evaluation, Assessment, Secondary Education
Dewey Decimal Subjects 300 Social sciences > 370 Education > 373 Secondary education
300 Social sciences > 370 Education > 375 Curricula
Library of Congress Subjects L Education > L Education (General)
L Education > LB Theory and practice of education > LB1603 Secondary Education. High schools
L Education > LB Theory and practice of education > LB2361 Curriculum
Department Faculties > Education > Department of Education
Affiliation with Saurashtra University
Qualification Level Doctoral
Language Gujarati
Number of Pages 274
Date July 2005
Unique ID JANSJ06ED09
Registration No Not Available
Depositing User Repository Staff
Date Deposited 13 Dec 2011 06:07
Last Modified 17 Jan 2012 10:17
URI: http://etheses.saurashtrauniversity.edu/id/eprint/11

Actions (login required)

View Item View Item